TÜRKİYE’DE COVİD-19 SÜRECİ: BELİRSİZLİK VE RİSK ARTIŞININ KRİPTO PARA PİYASALARI VE KARAR ALICILAR ÜZERİNE ETKİSİNİN TALEP YÖNLÜ ANALİZİ

📝 Özet

İktisadi teoride belirsizlik ve risk kavramları, bireylerin karar alma süreçlerini etkileyen temel unsurlar olarak değerlendirilmektedir. Geleneksel yaklaşımlar bireylerin her koşulda rasyonel davrandığını varsaysa da kriz dönemleri ve belirsizlik ortamlarında bu varsayım geçerliliğini kaybetmektedir. Bu çerçevede, bireylerin ekonomik kararlarının sadece mantıksal değil; aynı zamanda psikolojik ve duygusal faktörlerden de etkilendiği görülmektedir. Özellikle pandemi süreci, ekonomik aktörlerin davranışlarını yeniden şekillendirmiş; dijital varlıklara ve alternatif yatırım araçlarına olan ilgiyi artırmıştır. Çalışmanın amacı doğrultusunda, Türkiye’de Covid-19 süreciyle birlikte artan risk ve belirsizlik ortamının, kripto para piyasalarındaki talep üzerindeki etkisi analiz edilmiştir. Bu kapsamda, 2018-2022 yılları arasında aylık veriler kullanılarak ekonometrik bir model oluşturulmuş ve analizler VAR modeli çerçevesinde yürütülmüştür. Bağımlı değişken olarak kripto piyasalarındaki toplam talep hacmini temsil eden CRYPTOTLPHCM değişkeni seçilmiştir. Enflasyon oranı, CDS primi, ihtiyaç kredisi ve borçlanma düzeyi ile işsizlik oranı ise bağımsız değişkenler olarak modele dâhil edilmiştir. Serilerin durağanlığı Augmented Dickey Fuller (ADF) ve Phillips Perron (PP) testleri ile test edilmiş, otokorelasyon ve değişen varyans problemleri Standart En Küçük Kareler yöntemiyle kontrol edilmiştir. Değişkenler arası ilişki ve nedensellik yönü Granger Nedensellik Testi ile incelenmiştir. Analizler, EViews 10 programı aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, ekonomik belirsizliklerin kripto piyasalara yönelen talebi doğrudan etkilediğini ve karar alma süreçlerinde geleneksel finansal araçlara olan güvenin zayıflamasıyla dijital alternatiflerin öne çıktığını göstermektedir.

📄 PDF indir